Kavşaktaki gerçek: Kural ihlali değil, sistem ihmali
Kavşaktaki gerçek: Kural ihlali değil, sistem ihmali… Bartın Üniversitesi Kutlubay Kampüsü önünde meydana gelen trafik çarpışmasında çoğu öğrenci 44 kişi yaralandı. Olayın görüntüleri, kavşaklarda geçiş üstünlüğü kuralının uygulanmamasının Türkiye’deki trafik güvenliği sorunlarının temel göstergelerinden biri olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
“Bartın’da H.K. yönetimindeki halk otobüsü, kavşağa giriş yaptığı sırada İ.Ç. idaresindeki otomobilin çarpması sonucu devrildi. Otobüsün devrilmesiyle yolcular büyük panik yaşadı. İhbar üzerine olay yerine çok sayıda sağlık, itfaiye ve polis ekibi sevk edildi. İlk belirlemelere göre çoğunluğu öğrenci 44 kişi yaralandı; yaralılardan 32’si çevre hastanelere kaldırılarak tedavi altına alındı.”
Geçiş Üstünlüğü Kuralı: Yazıyor Ama Uygulanmıyor
Görüntülerde otobüsün kavşakta geçiş üstünlüğünü kullandığı açıkça görülüyor. Mevzuata göre kavşak içinde bulunan araç önceliklidir; kavşağa giriş yapan sürücünün içerideki aracı beklemesi gerekir. Ancak bu kadar net bir kuralın bu kadar sık ihlal edilmesi, bireysel hatadan çok sistemsel bir soruna işaret ediyor.
Türkiye’de kavşaklarda yaşanan çarpışmaların önemli bir bölümü, tam da bu kuralın uygulanmaması nedeniyle meydana geliyor. Yargı kararlarında tali yoldan ana yola kontrolsüz çıkış neredeyse otomatik olarak “asli kusur” sayılmasına rağmen, bu bilgi sürücü eğitimlerinde yeterince yer bulmuyor; denetimlerde öncelik verilmiyor, yol tasarımlarında dikkate alınmıyor.
44 Öğrencinin Hayatta Kalması Bir Başarı Değil, Bir Tesadüf
Bartın’da gerçekleşen trafik çarpışmasının ardından can kaybı yaşanmamış olması sevindirici olsa da bu durum bir güvenlik başarısı olarak görülemez. Türkiye’de trafik güvenliği hâlâ büyük ölçüde “şans” kavramına teslim edilmiş durumda. Her büyük çarpışmadan sonra duyulan “Allah korudu” cümlesi, aslında sistemin korumadığını gösteriyor.
‘Oysa koruması gereken şey kural, denetim ve akıl.’
Sorun Sürücüde Değil, Düzenin Kendisi Bozuk
Türkiye’de trafik güvenliği sorunları bireysel hataların çok ötesinde:
Denetim zayıf: Kavşaklarda hız ve geçiş hakkı ihlalleri çoğu zaman cezasız kalıyor.
Eğitim yetersiz: Sürücü kursları davranış değişikliği yaratmıyor.
Altyapı sorunlu: Kontrolsüz kavşaklar, dar görüş alanları, yanlış tasarlanmış dönüşler risk yaratıyor.
Yönetimsel tutarsızlık: Kurallar var ama uygulanmıyor; uygulanmadığı için caydırıcılık oluşmuyor.
Bu tablo, “aklını kullanarak yaşamak” dediğimiz şeyin neden giderek zorlaştığını açıklıyor. Çünkü akıl, ancak akılcı bir sistem içinde anlam kazanır.
Kavşaklar Trafik Kültürünün Aynasıdır
Bir ülkenin trafik kültürünü anlamak için otoyollara değil, kavşaklara bakmak gerekir.
Kavşak, sürücünün hem kendi güvenliğini hem de başkasının hakkını gözettiği yerdir.
Bartın’daki olay, bu sınavdan bir kez daha kalındığını gösteriyor.
Sonuç: Trafik Çarpışmaları Kader Değil, Yönetim Tercihidir
Türkiye’de trafik güvenliği hâlâ bireysel hatalar üzerinden tartışılıyor. Oysa gerçek çok daha açık:
‘Trafik çarpışmaları kader değil, yönetim tercihlerinin sonucudur.’
Kuralın uygulanmadığı, denetimin yapılmadığı, eğitimin ciddiye alınmadığı bir ülkede çarpışmalar “olması gereken” değil, “kaçınılmaz” hale gelir.
Bartın’daki görüntüler bir kez daha şu soruyu gündeme getiriyor:
Kavşakta geçiş üstünlüğü kimin hakkıydı sorusu kadar, bu ülkenin trafik düzeninde aklın üstünlüğü var mı?
