Levent\u2019te yaya ge\u00e7idine iki ad\u0131m att\u0131m, yava\u015f yava\u015f gelen bir otomobil hi\u00e7 frene bile basmad\u0131; ge\u00e7idin ortas\u0131nda bana bir kar\u0131\u015f yakla\u015ft\u0131, neredeyse \u00e7arpacak. Kendimi g\u00fc\u00e7 bela kenara att\u0131m ve s\u00fcr\u00fcc\u00fcye, \u201cBuras\u0131 yaya ge\u00e7idi, durman\u0131z gerekir\u201d deyince bana, \u201cEmredersiniz beyefendi\u201d yan\u0131t\u0131n\u0131 alayc\u0131 bir bi\u00e7imde verdi. \u201cBen de\u011fil, kanun emrediyor\u201d dedi\u011fimde h\u0131zla gaz verip yoluna devam etti.<\/p>\n\n\n\n
Alt\u0131nda bir ya da bir bu\u00e7uk tonluk bir metal y\u0131\u011f\u0131n\u0131, aya\u011f\u0131nda gaz pedal\u0131, \u201cg\u00fc\u00e7 bende\u201d dercesine insan\u0131n \u00fczerine gelen birtak\u0131m yarat\u0131klar hem de yaya ge\u00e7idinde.<\/p>\n\n\n\n
\u201cAlt\u0131mda bir tonluk k\u00fctle var, vurur ge\u00e7erim\u201d diyor size. Bireyin yarar\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 ile toplumun yarar\u0131 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelince, g\u00fc\u00e7l\u00fc olan kazan\u0131r zihniyeti egemen olunca, yaya ge\u00e7idinde bir birey ya da bir vatanda\u015f de\u011filsiniz art\u0131k. Ezilip ge\u00e7ilecek bir et y\u0131\u011f\u0131n\u0131 gibi alg\u0131lan\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
Bir toplumda trafik kurallar\u0131na uyum demokrasinin en \u00f6nemli g\u00f6stergelerinden birisidir. O nedenle, \u201cAvustralya\u2019da bir bakan kurala uymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ceza yedi ve istifa etti\u201d haberini okudu\u011fumuzda i\u00e7imiz s\u0131zlar, imreniriz, acaba bizde neden b\u00f6yle de\u011fil diye kara kara d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n\n\n\n
Oliver Stone\u2019un J. F. Kennedy filminde dedi\u011fi gibi, \u201cpolitika g\u00fc\u00e7ten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir\u201d felsefesi her \u015feye egemen olur. Bile\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc olan zay\u0131f\u0131 d\u00f6ver; b\u00fcy\u00fck firma k\u00fc\u00e7\u00fck olan\u0131 ezer ge\u00e7er; g\u00fc\u00e7l\u00fc ve b\u00fcy\u00fck devletler zay\u0131f ve k\u00fc\u00e7\u00fckleri i\u015fgal ederler.<\/p>\n\n\n\n
Yaya ge\u00e7idindeki denge ile k\u00fcresel dengeler aras\u0131nda bir \u00f6rt\u00fc\u015fme vard\u0131r. Ancak bu konuda tersine bir korelasyon ge\u00e7erlidir. Yaya ge\u00e7idinde kurallara uyulmayan \u00fclkeler ya i\u015fgal edilirler ya da himaye alt\u0131na al\u0131n\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc o \u00fclkelerde demokrasi \u00e7al\u0131\u015fmaz.<\/p>\n\n\n\n
1985 y\u0131l\u0131nda bir konferans i\u00e7in gitti\u011fim Kahire\u2019de yolda ilgin\u00e7 bir \u015fey oldu; \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki araban\u0131n \u015fof\u00f6r\u00fc kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131p indi, trafik polisine iki yumruk at\u0131p adam\u0131 devirdi ve sonra da hi\u00e7bir \u015fey yokmu\u015f gibi yoluna devam etti. \u015ea\u015f\u0131r\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131m. \u0130\u015fte bu nedenle M\u0131s\u0131r d\u00fcn de, bug\u00fcn de demokrasiden uzak ve kaos i\u00e7inde ya\u015fayan bir \u00fclkedir.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn Libya\u2019ya m\u00fcdahale eden NATO\u2019nun bir\u00e7ok \u00fcyesi demokratik \u00fclkelerdir. Hatta bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Fransa gibi, i\u00e7erde demokrasiye \u00f6rnek g\u00f6sterilen devletlerdir. Ama Libya\u2019da ne d\u00fcn, ne bug\u00fcn ve ne de yar\u0131n demokrasi olmayaca\u011f\u0131 i\u00e7in ya s\u00fcrekli sald\u0131r\u0131 alt\u0131nda kalacak ya da ba\u015fkalar\u0131n\u0131n denetimi alt\u0131na girecektir.<\/p>\n\n\n\n
Eskiden Irak ve Suriye Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin himayesinde, y\u00f6netimlerini ayakta tutabiliyorlard\u0131. Bug\u00fcn ise iki k\u00fcresel se\u00e7enekle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r; ya s\u00fcrekli kaos ya\u015fayacaklar ya da b\u00f6l\u00fcn\u00fcp ba\u015fkas\u0131n\u0131n himayesi alt\u0131na gireceklerdir.<\/p>\n\n\n\n
Arada kalan T\u00fcrkiye…<\/p>\n\n\n\n
Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Cumhuriyet T\u00fcrkiye\u2019si belki de \u201carada kalan tek \u00fclkedir.\u201d<\/p>\n\n\n\n
\u0130ktisadi, siyasi ve askeri olarak \u201cBat\u0131 kamp\u0131nda varsay\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n, \u00fczerinde hesaplar yap\u0131lan ve yeni taleplerle y\u00fcz y\u00fcze olan bir konumundad\u0131r.\u201d Hem Bat\u0131 ile beraber olmak hem de onunla \u00e7at\u0131\u015fmak \u00e7eli\u015fkisi i\u00e7indedir. AB T\u00fcrkiye\u2019yi, \u201ci\u00e7ine almadan denetimi alt\u0131na almaya \u00e7oktan ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n
ABD ise \u201cancak baz\u0131 \u00f6n ko\u015fullarla T\u00fcrkiye ile i\u015fbirli\u011fine gidebilece\u011fini ortaya koyuyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye Bat\u0131 ile Bat\u0131\u2019n\u0131n b\u00f6lge politikalar\u0131 aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. ABD, AB, Rusya, \u00c7in ve Ortado\u011fu aras\u0131nda \u201cdenge olu\u015fturabilecek d\u0131\u015f politika inisiyatifleri iyice t\u00f6rp\u00fclenmi\u015ftir.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Demokrasinin filizlenmeye ba\u015flamas\u0131 sonras\u0131nda, \u201ckat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasiyi\u201d engellemek i\u00e7in T\u00fcrkiye askeri darbelerin i\u00e7ine itilmi\u015f ve onlar kanal\u0131 ile \u00f6n ko\u015fullar\u0131n\u0131, \u201canti demokratik bir bi\u00e7imde\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirilmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Demokrasi kat\u0131l\u0131m, \u00f6rg\u00fctlenme, uyum ve \u00e7a\u011fda\u015f de\u011ferlerle b\u00fct\u00fcnle\u015fme yolu ile sa\u011flanabilir. Resmin di\u011fer taraf\u0131nda bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ile toplumsal haklar ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin \u00f6rt\u00fc\u015fmesi yer al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Levent\u2019te yolu ge\u00e7erken yaya ge\u00e7idini kullanma hakk\u0131 elinden al\u0131nan vatanda\u015f siyasal, sosyal ve iktisadi olarak da demokrasinin gerektirdi\u011fi kat\u0131l\u0131mlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiremez. Her zaman \u00fczerine gelen bir g\u00fc\u00e7 bulunur.<\/p>\n\n\n\n
\u201cG\u00fc\u00e7 bende\u201d diyenler her \u015feye egemen olmaya ba\u015flarlar. Ortada demokrasi diye bir \u015fey kalmaz.<\/p>\n\n\n\n
Bir sokaktaki yaya ge\u00e7idi ile k\u00fcresel \u00e7at\u0131\u015fmalar aras\u0131nda ilgin\u00e7 simetrik ve asimetrik ba\u011flar vard\u0131r. Aynen en k\u00fc\u00e7\u00fck bir organizma ile evren aras\u0131ndaki ba\u011f gibi.<\/p>\n\n\n\n
Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yolda y\u00fcr\u00fcmeyi \u00f6\u011frenmekle ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6remezsek hi\u00e7bir \u015fey anlayamay\u0131z. Onu sadece bir s\u00f6zc\u00fck olarak biliriz, i\u015flevselli\u011fini hi\u00e7bir zaman kavrayamay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
Erol Manisal\u0131 – 11 Temmuz 2011 Pazartesi<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Levent\u2019te yaya ge\u00e7idine iki ad\u0131m att\u0131m, yava\u015f yava\u015f gelen bir otomobil hi\u00e7 frene bile basmad\u0131;…<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1264,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,2],"tags":[425,14],"class_list":["post-1263","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-erisimulasim","category-serbest-kose","tag-erol-manisali","tag-yaya-gecidi"],"yoast_head":"\n